Ìbéèrè àti ìdáhùn
Ẹ kò rí ohun tí ẹ ń wá? Ẹ fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí wa lórí WhatsApp, ènìyàn gidi á sì dá yín lóhùn.
Ṣé owó mi máa wà lọ́wọ́ yín?
Rárá. Oníbàárà yín ń sanwó nípasẹ̀ ilé iṣẹ́ ìsanwó tó ní ìwé àṣẹ, owó náà sì ń lọ tààrà sí àkáǹtì báńkì yín. Ajiye kì í gbé owó náà dání, kì í sì í kó o jọ.
Èló ni yóò ná mi?
Kò sí owó oṣooṣù, kò sí owó ìbẹ̀rẹ̀: owó iṣẹ́ wà kìkì nígbà tí oníbàárà bá sanwó fún yín. Lórí ìsanwó kọ̀ọ̀kan tí ó tó ₦2,500 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, oníbàárà yín máa san owó iṣẹ́ ilé iṣẹ́ ìsanwó (1.5% + ₦100 lórí iye yín, kò ju ₦2,000 lọ) àti owó iṣẹ́ tiwa, tí ó jẹ́ ìdajì rẹ̀, lórí iye yín. Kò sí owó iṣẹ́ kankan tí kò bá tó ₦2,500. Ẹ ó gba gbogbo owó náà.
Bí oníbàárà mi bá san owó fún mi tààrà ńkọ́?
Ẹ sọ fún wa pé owó lọ́wọ́ ni tàbí transfer tààrà, a ó sì kọ ọ́ sílẹ̀. Ó ṣì wà nínú ìwé yín, ṣùgbọ́n a máa kọ ọ́ pé ẹ̀yin lẹ kọ ọ́ sílẹ̀, kì í ṣe ilé iṣẹ́ ìsanwó ló fìdí rẹ̀ múlẹ̀.
Ṣé mo nílò òwò tí a forúkọ rẹ̀ sílẹ̀?
Rárá. Ẹ lè bẹ̀rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí oníṣòwò ẹnìkan. Bí ẹ bá ní orúkọ òwò tí a forúkọ rẹ̀ sílẹ̀, ilé iṣẹ́ (company) tàbí TIN, ẹ lè fi wọ́n kún un nígbàkigbà.
Ṣé èyí máa jẹ́ kí n rí owó yá?
A kò ṣèlérí: àwa kì í yáni lówó. A ń ràn yín lọ́wọ́ láti kọ́ ẹ̀rí tí àwọn tó ń yáni lówó àti àwọn oníbàárà lè gbẹ́kẹ̀lé; ìpinnu wọn jẹ́ tiwọn.
Àwọn báńkì wo ló ń ṣiṣẹ́?
Ẹ lè gba ìsanwó sínú àkáǹtì ní àwọn báńkì Nàìjíríà àti àwọn báńkì microfinance tí ilé iṣẹ́ ìsanwó wa ń gbà. A máa ṣàyẹ̀wò orúkọ àkáǹtì pẹ̀lú yín kí owó kankan tó lọ síbẹ̀.
Ṣé owó iṣẹ́ lè yí padà?
Kì í ṣe láìsọ fún yín. Bí ilé iṣẹ́ ìsanwó bá yí iye owó rẹ̀ padà, tàbí tí àwa bá yí tiwa padà, a máa sọ fún yín kí owó iṣẹ́ tuntun tó bẹ̀rẹ̀. Ojú ìwé iye owó máa ń fi owó iṣẹ́ tó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ hàn nígbà gbogbo.
Ṣé àlàyé mi wà ní ààbò?
A pa nọ́ńbà àkáǹtì báńkì àti nọ́ńbà owó-orí mọ́ ní kóòdù àṣírí (encrypted), àwọn díẹ̀ nìkan ló lè rí wọn, a kì í sì í kọ wọ́n sínú logs. Ẹ lè gba àlàyé yín sílẹ̀ tàbí pa á rẹ́ nígbàkigbà.
Àwọn èdè wo?
Gẹ̀ẹ́sì ni lónìí. Àwọn tí Pidgin Nàìjíríà jẹ́ èdè wọn ń ṣàyẹ̀wò rẹ̀; Yorùbá, Hausa àti Igbo yóò tẹ̀lé e.